దీపావళి (నరక చతుర్దశి, లక్ష్మీ పూజ)

పూజకు సిద్ధం చేసుకోవలసినవి

• ఎన్నో మట్టి ప్రమిదలు, నూనె, వత్తులు
• తెల్లవారుజామున తలంటు స్నానానికి నూనె
• లక్ష్మీదేవి పటం, నాణేలు, కొత్త లెక్కల పుస్తకం (ఉంటే)
• తామర లేదా ఎర్ర పువ్వులు, కుంకుమ, పసుపు
• నైవేద్యానికి మిఠాయిలు
• జాగ్రత్తకు టపాసుల దగ్గర బకెట్ నీళ్లు, ఇసుక

పూజా విధానం

1. నరక చతుర్దశి: సూర్యోదయానికి ముందు తలంటు స్నానం, కొత్త బట్టలు, గుమ్మం దగ్గర దీపం.

2. దీపావళి సాయంత్రం: ఇల్లు శుభ్రం చేసి, ముగ్గులు వేసి, గుమ్మం, కిటికీలు, ప్రతి గదిలో దీపాలు పెట్టండి.

3. దీపం వెలిగించండి

   దీపం జ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపం సర్వతమోపహమ్ | దీపేన సాధ్యతే సర్వం సంధ్యా దీపం నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: దీపపు వెలుగే పరబ్రహ్మ; దీపం అన్ని చీకట్లను పోగొడుతుంది. దీపంతో అన్నీ సాధ్యమవుతాయి. సంధ్యా దీపమా, నీకు నమస్కారం.

4. గణపతి ప్రార్థన

   శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ | ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ||

   అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, అంతటా వ్యాపించి, చంద్రుని వంటి కాంతితో, నాలుగు చేతులతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్న స్వామిని, అన్ని విఘ్నాలు తొలగాలని ధ్యానిస్తాను.

5. లక్ష్మీ ప్రార్థన

   నమస్తేఽస్తు మహామాయే శ్రీపీఠే సురపూజితే | శంఖచక్రగదాహస్తే మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: మహామాయా, శ్రీపీఠం మీద కూర్చున్నదానా, దేవతలు పూజించేదానా, శంఖం, చక్రం, గద చేతుల్లో ధరించిన మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

6. 🎵 శ్రీ కనకధారా స్తోత్రం పాడండి లేదా వినండి. పాట భక్తి పాటలు యాప్‌లో ఉంది.

7. మహాలక్ష్మీ అష్టకం

   నమస్తేఽస్తు మహామాయే శ్రీపీఠే సురపూజితే | శంఖచక్రగదాహస్తే మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: మహామాయా, శ్రీపీఠంలో ఉండి దేవతల పూజలు అందుకునే తల్లీ, శంఖం, చక్రం, గద ధరించిన మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   నమస్తే గరుడారూఢే కోలాసురభయంకరి | సర్వపాపహరే దేవి మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: గరుడుని అధిరోహించినదానా, కోలాసురునికి భయం కలిగించినదానా, అన్ని పాపాలను హరించే దేవీ, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   సర్వజ్ఞే సర్వవరదే సర్వదుష్టభయంకరి | సర్వదుఃఖహరే దేవి మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: అన్నీ తెలిసినదానా, అన్ని వరాలు ఇచ్చేదానా, దుష్టులకు భయం కలిగించేదానా, అన్ని దుఃఖాలను హరించే దేవీ, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   సిద్ధిబుద్ధిప్రదే దేవి భుక్తిముక్తిప్రదాయిని | మంత్రమూర్తే సదా దేవి మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: సిద్ధిని, బుద్ధిని ఇచ్చేదానా, భోగాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేదానా, ఎల్లప్పుడూ మంత్ర స్వరూపిణివైన దేవీ, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   ఆద్యంతరహితే దేవి ఆద్యశక్తి మహేశ్వరి | యోగజే యోగసంభూతే మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: ఆది, అంతం లేని దేవీ, ఆద్యశక్తీ, మహేశ్వరీ, యోగం నుంచి ఉద్భవించినదానా, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   స్థూలసూక్ష్మమహారౌద్రే మహాశక్తి మహోదరే | మహాపాపహరే దేవి మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: స్థూలంగా, సూక్ష్మంగా, మహారౌద్రంగా ఉండేదానా, మహాశక్తీ, లోకాలను నీలో ధరించినదానా, మహాపాపాలను హరించే దేవీ, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   పద్మాసనస్థితే దేవి పరబ్రహ్మస్వరూపిణి | పరమేశి జగన్మాతర్మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: పద్మాసనంలో ఉన్న దేవీ, పరబ్రహ్మ స్వరూపిణీ, పరమేశ్వరీ, జగన్మాతా, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   శ్వేతాంబరధరే దేవి నానాలంకారభూషితే | జగత్స్థితే జగన్మాతర్మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన దేవీ, జగత్తంతా వ్యాపించినదానా, జగన్మాతా, మహాలక్ష్మీ, నీకు నమస్కారం.

   మహాలక్ష్మ్యష్టకం స్తోత్రం యః పఠేద్భక్తిమాన్నరః | సర్వసిద్ధిమవాప్నోతి రాజ్యం ప్రాప్నోతి సర్వదా ||

   అర్థం: ఈ మహాలక్ష్మీ అష్టకాన్ని భక్తితో చదివినవారు అన్ని సిద్ధులను, ఎల్లప్పుడూ ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతారు.

8. మిఠాయిలు నైవేద్యం పెట్టి, అమ్మవారి ముందు నాణేలు ఉంచండి.

9. హారతి: క్షీరాబ్ధి కన్యకకు

   క్షీరాబ్ధి కన్యకకు శ్రీ మహాలక్ష్మికిని నీరజాలయమునకు నీరాజనం

   అర్థం: పాల సముద్రపు కుమార్తె, పద్మంలో నివసించే శ్రీ మహాలక్ష్మికి నీరాజనం.

   జలజాక్షి మోమునకు జక్కవ కుచంబులకు నెలకొన్న కప్పురపు నీరాజనం అలివేణి తురుమునకు హస్తకమలంబులకు నిలువుమాణిక్యముల నీరాజనం

   అర్థం: పద్మాక్షి ముఖానికి, రూపానికి కర్పూర నీరాజనం; తుమ్మెదల వంటి నల్లని జడకు, కమలాల వంటి చేతులకు నిలువు మాణిక్యాల నీరాజనం.

   చరణ కిసలయములకు సకియరంభోరులకు నిరతమగు ముత్తేల నీరాజనం అరిది జఘనంబునకు అతివనిజనాభికిని నిరతి నానావర్ణ నీరాజనం

   అర్థం: చిగురుటాకుల వంటి పాదాలకు ఎల్లప్పుడూ ముత్యాల నీరాజనం; ఆమె అందమైన రూపానికి ఆనందంగా రంగురంగుల నీరాజనం.

   పగటు శ్రీవేంకటేశు పట్టపురాణియై నెగడు సతికళలకును నీరాజనం జగతి నలమేల్మంగ చక్కదనములకెల్ల నిగుడు నిజ శోభనపు నీరాజనం

   అర్థం: వైభవంగల శ్రీ వేంకటేశుని పట్టపురాణిగా ప్రకాశించే దేవి కళలకు నీరాజనం; లోకంలో అలమేలుమంగ అందాలన్నిటికీ వెలిగే శుభ నీరాజనం.

10. క్షమా ప్రార్థన

    ఆవాహనం న జానామి న జానామి విసర్జనమ్ | పూజాం చైవ న జానామి క్షమస్వ పరమేశ్వర ||

    అర్థం: నిన్ను ఆహ్వానించడం తెలియదు, సాగనంపడం తెలియదు, పూజ చేయడం కూడా సరిగా తెలియదు. పరమేశ్వరా, నన్ను క్షమించు.

11. చాలా కుటుంబాలు ఈ రోజు కేదారేశ్వర వ్రతం కూడా చేస్తారు

    కైలాసంలో భృంగి మహర్షి శివునికి మాత్రమే ప్రదక్షిణ చేసి, పార్వతీదేవిని పట్టించుకోలేదు. బాధపడిన పార్వతి, శివునిలో సగభాగం కావాలని కోరుకుంది. గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లగా ఆయన కేదారేశ్వర వ్రతం గురించి చెప్పారు. పార్వతి భక్తితో ఆ వ్రతం చేయగా శివుడు ప్రత్యక్షమై ఆమెకు తన శరీరంలో సగభాగం ఇచ్చాడు. అలా శివుడు అర్ధనారీశ్వరుడయ్యాడు.

    అర్థం:

    ఈ వ్రతం నందీశ్వరుని ద్వారా చిత్రాంగదుడు అనే గంధర్వునికి, అతని ద్వారా ఉజ్జయిని రాజుకు, అలా భూలోకానికి వచ్చింది. ఉజ్జయినిలో పుణ్యవతి, భాగ్యవతి అనే ఇద్దరు అక్కాచెల్లెళ్లు మర్రిచెట్టు కింద తోరం కట్టుకుని ఈ వ్రతం చేయగా, శివుని అనుగ్రహంతో పుణ్యవతి ఉజ్జయిని రాజును, భాగ్యవతి చోళ రాజును వివాహం చేసుకున్నారు.

    అర్థం:

    సంపదలో పడి భాగ్యవతి వ్రతాన్ని మరచిపోయింది. దాంతో రాజు ఆమెను, కొడుకును దూరం చేశాడు; వారు పేదరికంలో పడ్డారు. కొడుకు పెద్దమ్మ పుణ్యవతి దగ్గరకు వెళ్లగా ఆమె ధనం ఇచ్చి పంపింది; దారిలో శివుడే దొంగ రూపంలో వచ్చి రెండుసార్లు ఆ ధనం తీసుకున్నాడు. 'మీ అమ్మ వ్రతం మానేసింది, అందుకే ధనం నిలవదు' అని చెప్పాడు. భాగ్యవతి పశ్చాత్తాపంతో మళ్లీ వ్రతం చేయగా రాజు ఆమెను తిరిగి స్వీకరించాడు; సుఖసంతోషాలు తిరిగి వచ్చాయి.

    అర్థం:

    ఈ కథ చెప్పే పాఠం: మంచి రోజుల్లో దేవుణ్ణి మరచిపోకూడదు. కేదారేశ్వర వ్రతం చేసి, ఈ కథ విని, తోరం కట్టుకునే దంపతులకు శివపార్వతుల వలె అన్యోన్యం, సౌభాగ్యం కలుగుతాయని నమ్మకం.

    అర్థం:

12. ఇరుగుపొరుగుకు మిఠాయిలు పంచి, అందరూ కలిసి జాగ్రత్తగా టపాసులు కాల్చండి.

ప్రతి కుటుంబంలో ఆచారాలు కొంచెం వేరుగా ఉంటాయి. మీ పెద్దల పద్ధతిని పాటించండి. తేదీ కోసం మీ స్థానిక పంచాంగం కూడా చూడండి.