శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రతం

పూజకు సిద్ధం చేసుకోవలసినవి

• సత్యనారాయణ స్వామి పటం లేదా విగ్రహం
• పీట, కొత్త వస్త్రం, దాని మీద పోయడానికి బియ్యం
• నీళ్లు, మామిడి ఆకులు, కొబ్బరికాయతో కలశం
• పసుపు (పసుపు గణపతికి), కుంకుమ, అక్షతలు, పువ్వులు, తులసి
• ఐదు కొబ్బరికాయలు (కథలో ప్రతి అధ్యాయం తర్వాత ఒకటి), అరటి పళ్లు
• ప్రసాదానికి: గోధుమ రవ్వ (లేదా గోధుమ పిండి), నెయ్యి, పాలు, చక్కెర, అరటి పళ్లు, యాలకులు
• తమలపాకులు, వక్కలు, దక్షిణ
• దీపం, అగరుబత్తి, కర్పూరం

పూజా విధానం

1. ఉదయమే వ్రతం చేస్తానని సంకల్పం చేసుకోండి. వీలైతే పూజ వరకు ఉపవాసం.

2. సాయంత్రం: స్నానం చేసి, గది శుభ్రం చేసి, ముగ్గు వేయండి. పీట మీద కొత్త వస్త్రం పరిచి, బియ్యం పోసి, కలశం, స్వామి పటం పెట్టండి.

3. దీపం వెలిగించండి

   దీపం జ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపం సర్వతమోపహమ్ | దీపేన సాధ్యతే సర్వం సంధ్యా దీపం నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: దీపపు వెలుగే పరబ్రహ్మ; దీపం అన్ని చీకట్లను పోగొడుతుంది. దీపంతో అన్నీ సాధ్యమవుతాయి. సంధ్యా దీపమా, నీకు నమస్కారం.

4. గణపతి ప్రార్థన

   శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ | ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ||

   అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, అంతటా వ్యాపించి, చంద్రుని వంటి కాంతితో, నాలుగు చేతులతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్న స్వామిని, అన్ని విఘ్నాలు తొలగాలని ధ్యానిస్తాను.

5. తమలపాకు మీద పసుపు గణపతిని చేసి ముందుగా పూజించండి.

6. విష్ణు ధ్యానం

   శాంతాకారం భుజగశయనం పద్మనాభం సురేశం విశ్వాధారం గగనసదృశం మేఘవర్ణం శుభాంగమ్ | లక్ష్మీకాంతం కమలనయనం యోగిభిర్ధ్యానగమ్యం వందే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకైకనాథమ్ ||

   అర్థం: ప్రశాంత రూపుడు, శేషుని మీద శయనించినవాడు, నాభిలో పద్మం కలవాడు, దేవతల ప్రభువు, విశ్వానికి ఆధారం, ఆకాశం వలె వ్యాపించినవాడు, మేఘం రంగువాడు, శుభమైన రూపం కలవాడు, లక్ష్మీదేవి పతి, కమలాల వంటి కన్నులవాడు, యోగులు ధ్యానంలో చేరుకునేవాడు, సంసార భయాన్ని పోగొట్టేవాడు, అన్ని లోకాలకు ఒక్కడే ప్రభువైన విష్ణువుకు నమస్కారం.

7. ఓం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామినే నమః అంటూ పువ్వులు, తులసి, అక్షతలతో స్వామిని పూజించండి.

8. ఐదు అధ్యాయాల కథ చదవండి; ప్రతి అధ్యాయం తర్వాత కొబ్బరికాయ సమర్పించండి

   మొదటి అధ్యాయం: నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మునులు సూత మహర్షిని అడిగారు: కలియుగంలో కష్టాలు తీరే సులభమైన మార్గం ఏది? సూతుడు చెప్పాడు: ఒకప్పుడు నారదుడు భూలోకంలో జనులు పడే కష్టాలు చూసి వైకుంఠానికి వెళ్లి శ్రీ మహావిష్ణువును ఇదే అడిగాడు. అప్పుడు స్వామి చెప్పాడు: కలియుగంలో నేను సత్యనారాయణ రూపంలో ఉంటాను. భక్తితో నా వ్రతం చేసేవారి కష్టాలు తొలగి, సుఖసంతోషాలు కలుగుతాయి.

   అర్థం:

   స్వామి వ్రత విధానం కూడా చెప్పాడు: ఉదయం సంకల్పం చేసుకుని, సాయంత్రం స్నానం చేసి, బంధుమిత్రులతో కలిసి, అరటి పళ్లు, పాలు, నెయ్యి, చక్కెర, గోధుమ రవ్వతో ప్రసాదం చేసి, భక్తితో పూజించి, కథ విని, ప్రసాదం అందరికీ పంచాలి. ఏ కులం వారైనా, ఎవరైనా ఈ వ్రతం చేయవచ్చు. (కొబ్బరికాయ సమర్పించండి.)

   అర్థం:

   రెండవ అధ్యాయం: కాశీ నగరంలో ఒక నిరుపేద బ్రాహ్మణుడు భిక్షాటనతో బతుకుతుండేవాడు. స్వామి ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుని రూపంలో వచ్చి అతనికి ఈ వ్రతం చెప్పాడు. అతను శ్రద్ధగా వ్రతం చేయగా పేదరికం పోయి సంపద కలిగింది. ఒక రోజు అతను వ్రతం చేస్తుండగా కట్టెలు అమ్ముకునే ఒకడు చూసి, అడిగి తెలుసుకుని, తాను కూడా వ్రతం చేశాడు. అతనికీ ధనం, సుఖం కలిగాయి. (కొబ్బరికాయ సమర్పించండి.)

   అర్థం:

   మూడవ అధ్యాయం: ఉల్కాముఖుడు అనే ధర్మాత్ముడైన రాజు భార్యతో కలిసి భద్రశీలా నదీ తీరంలో వ్రతం చేస్తుండగా, సాధువు అనే వైశ్యుడు ఓడలో అటుగా వచ్చాడు. సంతానం కోసం తానూ వ్రతం చేస్తానని మొక్కుకున్నాడు. అతని భార్య లీలావతికి కళావతి అనే కూతురు పుట్టింది. కానీ సాధువు 'పెళ్లి చేసినప్పుడు చేస్తాను' అంటూ వ్రతం వాయిదా వేశాడు; కూతురి పెళ్లి అయ్యాక కూడా మరచిపోయాడు.

   అర్థం:

   సాధువు అల్లుడితో కలిసి వ్యాపారానికి రత్నసానుపురం వెళ్లాడు. మాట తప్పినందుకు అక్కడ చంద్రకేతు మహారాజు ఖజానా దొంగతనం నేరం వారి మీద పడి, ఇద్దరూ చెరసాల పాలయ్యారు; ఇంట్లో ఉన్న ధనం కూడా దొంగలపాలైంది. పేదరికంలో పడిన కళావతి ఒక ఇంట్లో జరుగుతున్న సత్యనారాయణ వ్రతం చూసి ప్రసాదం తీసుకుని వచ్చింది. తల్లీకూతుళ్లు భక్తితో వ్రతం చేశారు. స్వామి రాజుకు కలలో కనిపించి వారు నిర్దోషులని చెప్పగా, రాజు వారిని విడిచిపెట్టి ధనం కూడా ఇచ్చి పంపాడు. (కొబ్బరికాయ సమర్పించండి.)

   అర్థం:

   నాలుగవ అధ్యాయం: ఇంటికి ఓడలో తిరిగి వస్తుండగా స్వామి ఒక సన్యాసి రూపంలో వచ్చి 'ఓడలో ఏముంది?' అని అడిగాడు. గర్వంతో సాధువు 'ఆకులు, అలములు' అని హేళన చేశాడు. వెంటనే సంపదంతా నిజంగానే ఆకులుగా మారిపోయింది. పశ్చాత్తాపంతో క్షమించమని వేడుకోగా సంపద మళ్లీ వచ్చింది. ఓడ ఊరు చేరిందని తెలిసి కళావతి ప్రసాదం తీసుకోకుండానే భర్తను చూడడానికి పరుగెత్తింది; అంతే, అల్లుడితో పాటు ఓడ నీటిలో మునిగిపోయింది. 'ఇంటికి వెళ్లి ప్రసాదం తీసుకుని రా' అని ఆకాశవాణి చెప్పగా ఆమె అలాగే చేసింది. ఓడ పైకి తేలింది. అప్పటి నుంచి సాధువు ప్రతి పౌర్ణమికి, సంక్రాంతికి వ్రతం చేశాడు. (కొబ్బరికాయ సమర్పించండి.)

   అర్థం:

   ఐదవ అధ్యాయం: తుంగధ్వజుడు అనే రాజు వేటకు వెళ్లి అలసిపోయి వస్తూ, చెట్టు కింద గోపాలకులు సత్యనారాయణ పూజ చేయడం చూశాడు. వారు ప్రేమగా ఇచ్చిన ప్రసాదాన్ని గర్వంతో తీసుకోకుండా వెళ్లిపోయాడు. తర్వాత అతని సంపద, సంతానం అంతా నశించింది. తప్పు తెలుసుకున్న రాజు ఆ గోపాలకుల దగ్గరకు వెళ్లి, వారితో కలిసి వ్రతం చేసి, ప్రసాదం స్వీకరించాడు. పోయినదంతా తిరిగి వచ్చింది. (కొబ్బరికాయ సమర్పించండి.)

   అర్థం:

   ఫలశ్రుతి: ఈ కథ చెప్పేది ఒక్కటే: ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోవాలి, ప్రసాదాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించకూడదు, ఎవరినీ చిన్నచూపు చూడకూడదు. భక్తితో ఈ వ్రతం చేసి, కథ విని, ప్రసాదం తీసుకునేవారికి సత్యదేవుని అనుగ్రహంతో సుఖశాంతులు కలుగుతాయి. ప్రసాదాన్ని కుటుంబం, బంధుమిత్రులు, ఇరుగుపొరుగు అందరికీ పంచండి.

   అర్థం:

9. ప్రసాదం (నెయ్యి, పాలు, చక్కెర, అరటి పండుతో రవ్వ), పండ్లు నైవేద్యం పెట్టండి.

10. కర్పూర హారతి

    కర్పూరగౌరం కరుణావతారం సంసారసారం భుజగేంద్రహారమ్ | సదా వసంతం హృదయారవిందే భవం భవానీసహితం నమామి ||

    అర్థం: కర్పూరం వలె తెల్లనివాడు, కరుణ రూపుడు, ఈ లోకానికి సారం, సర్పరాజును హారంగా ధరించినవాడు, ఎల్లప్పుడూ హృదయ కమలంలో నివసించే శివుడికి, భవానీ దేవితో కలిపి నమస్కరిస్తాను.

11. క్షమా ప్రార్థన

    ఆవాహనం న జానామి న జానామి విసర్జనమ్ | పూజాం చైవ న జానామి క్షమస్వ పరమేశ్వర ||

    అర్థం: నిన్ను ఆహ్వానించడం తెలియదు, సాగనంపడం తెలియదు, పూజ చేయడం కూడా సరిగా తెలియదు. పరమేశ్వరా, నన్ను క్షమించు.

12. సమర్పణ

    కాయేన వాచా మనసేంద్రియైర్వా బుద్ధ్యాత్మనా వా ప్రకృతేః స్వభావాత్ | కరోమి యద్యత్ సకలం పరస్మై నారాయణాయేతి సమర్పయామి ||

    అర్థం: శరీరంతో, మాటతో, మనసుతో, ఇంద్రియాలతో, బుద్ధితో, లేదా నా స్వభావం వల్ల నేను ఏది చేసినా, అదంతా పరమాత్ముడైన నారాయణుడికి సమర్పిస్తున్నాను.

13. అందరూ తప్పకుండా ప్రసాదం తీసుకోవాలి. ఇరుగుపొరుగుకు కూడా పంచండి; ఎప్పుడూ తిరస్కరించకూడదు, వృథా చేయకూడదు.

ప్రతి కుటుంబంలో ఆచారాలు కొంచెం వేరుగా ఉంటాయి. మీ పెద్దల పద్ధతిని పాటించండి. తేదీ కోసం మీ స్థానిక పంచాంగం కూడా చూడండి.