వినాయక చవితి

పూజకు సిద్ధం చేసుకోవలసినవి

• మట్టి వినాయకుడు (ప్లాస్టర్ కంటే నదులకు, చెరువులకు మంచిది)
• దొరికినన్ని 21 రకాల పత్రి; గరిక, జిల్లేడు స్వామికి ప్రియం
• పండ్లు, మొక్కజొన్న కట్టిన పాలవెల్లి
• ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, ఇతర నైవేద్యాలు
• ఎర్ర పువ్వులు, పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు
• వినాయక వ్రత కథ పుస్తకం
• దీపం, కర్పూరం

పూజా విధానం

1. స్నానం చేసి పూజ స్థలం అలంకరించి, పాలవెల్లి కట్టండి. బియ్యం పోసిన పీట మీద మట్టి వినాయకుణ్ణి ఉంచండి.

2. దీపం వెలిగించండి

   దీపం జ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపం సర్వతమోపహమ్ | దీపేన సాధ్యతే సర్వం సంధ్యా దీపం నమోఽస్తు తే ||

   అర్థం: దీపపు వెలుగే పరబ్రహ్మ; దీపం అన్ని చీకట్లను పోగొడుతుంది. దీపంతో అన్నీ సాధ్యమవుతాయి. సంధ్యా దీపమా, నీకు నమస్కారం.

3. గణపతి ప్రార్థన

   శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ | ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ||

   అర్థం: తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, అంతటా వ్యాపించి, చంద్రుని వంటి కాంతితో, నాలుగు చేతులతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్న స్వామిని, అన్ని విఘ్నాలు తొలగాలని ధ్యానిస్తాను.

4. గణేశ శ్లోకాలు, భజన

   వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ | నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ||

   అర్థం: వంకర తొండం, పెద్ద శరీరం, కోటి సూర్యుల కాంతి కలిగిన దేవా, నా పనులన్నిటిలో ఎల్లప్పుడూ విఘ్నాలు లేకుండా చేయి.

   అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ | అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ||

   అర్థం: పార్వతి ముఖ కమలాన్ని వికసింపజేసే సూర్యుడు, భక్తులకు ఎన్నో వరాలు ఇచ్చే ఏకదంతుడైన గజాననుణ్ణి రాత్రింబవళ్లు పూజిస్తాం.

   జయ గణేశ జయ గణేశ జయ గణేశ పాహి మామ్ శ్రీ గణేశ శ్రీ గణేశ శ్రీ గణేశ రక్ష మామ్

   అర్థం: గణేశా, నీకు జయం; నన్ను కాపాడు. శ్రీ గణేశా, నన్ను రక్షించు.

   గణేశ శరణం శరణం గణేశ గణేశ శరణం శరణం గణేశ

   అర్థం: గణేశా, నీవే నాకు శరణు.

5. ఓం గం గణపతయే నమః అంటూ ఒక్కో రకం పత్రి సమర్పించండి.

6. గణేశ పంచరత్నం

   ముదాకరాత్తమోదకం సదా విముక్తిసాధకం కలాధరావతంసకం విలాసిలోకరక్షకమ్ | అనాయకైకనాయకం వినాశితేభదైత్యకం నతాశుభాశునాశకం నమామి తం వినాయకమ్ ||

   అర్థం: సంతోషంగా చేతిలో మోదకం పట్టుకున్నవాడు, ఎల్లప్పుడూ ముక్తిని ఇచ్చేవాడు, చంద్రుని ధరించినవాడు, లోకాన్ని రక్షించేవాడు, దిక్కు లేనివారికి ఒకే దిక్కు, గజాసురుని సంహరించినవాడు, నమస్కరించేవారి అశుభాలను త్వరగా తొలగించే వినాయకునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

   నతేతరాతిభీకరం నవోదితార్కభాస్వరం నమత్సురారినిర్జరం నతాధికాపదుద్ధరమ్ | సురేశ్వరం నిధీశ్వరం గజేశ్వరం గణేశ్వరం మహేశ్వరం తమాశ్రయే పరాత్పరం నిరంతరమ్ ||

   అర్థం: నమస్కరించనివారికి భయంకరుడు, ఉదయించే సూర్యుని వలె ప్రకాశించేవాడు, దేవతలు, అసురులు నమస్కరించేవాడు, భక్తులను ఆపదల నుంచి ఉద్ధరించేవాడు, దేవతలకు, నిధులకు, గజాలకు, గణాలకు అధిపతి, పరాత్పరుడైన ఆయనను ఎల్లప్పుడూ ఆశ్రయిస్తున్నాను.

   సమస్తలోకశంకరం నిరస్తదైత్యకుంజరం దరేతరోదరం వరం వరేభవక్త్రమక్షరమ్ | కృపాకరం క్షమాకరం ముదాకరం యశస్కరం మనస్కరం నమస్కృతాం నమస్కరోమి భాస్వరమ్ ||

   అర్థం: సమస్త లోకాలకు మేలు చేసేవాడు, గజాసురుని తరిమినవాడు, పెద్ద ఉదరం కలవాడు, శ్రేష్ఠుడు, గజముఖుడు, నాశనం లేనివాడు, కృప, క్షమ, ఆనందం, కీర్తి, మంచి మనసు ఇచ్చే ప్రకాశమానునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

   అకించనార్తిమార్జనం చిరంతనోక్తిభాజనం పురారిపూర్వనందనం సురారిగర్వచర్వణమ్ | ప్రపంచనాశభీషణం ధనంజయాదిభూషణం కపోలదానవారణం భజే పురాణవారణమ్ ||

   అర్థం: పేదల బాధను తుడిచేవాడు, పురాతన వచనాలలో కీర్తించబడినవాడు, శివుని పెద్ద కుమారుడు, అసురుల గర్వాన్ని అణచేవాడు, ప్రళయ కాలంలో భయంకరుడు, ధనంజయుడు మొదలైన సర్పాలను ఆభరణాలుగా ధరించినవాడు, మదజలం కారే చెక్కిళ్లు కలవాడు అయిన ఆ పురాణ గజాననుని భజిస్తున్నాను.

   నితాంతకాంతదంతకాంతిమంతకాంతకాత్మజం అచింత్యరూపమంతహీనమంతరాయకృంతనమ్ | హృదంతరే నిరంతరం వసంతమేవ యోగినాం తమేకదంతమేవ తం విచింతయామి సంతతమ్ ||

   అర్థం: మిక్కిలి అందమైన దంతం యొక్క కాంతి కలవాడు, మృత్యువును జయించిన శివుని కుమారుడు, ఊహకు అందని రూపం కలవాడు, అంతం లేనివాడు, విఘ్నాలను ఛేదించేవాడు, యోగుల హృదయంలో నిత్యం నివసించే ఏకదంతుని ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తున్నాను.

   మహాగణేశపంచరత్నమాదరేణ యోఽన్వహం ప్రజల్పతి ప్రభాతకే హృది స్మరన్ గణేశ్వరమ్ | అరోగతామదోషతాం సుసాహితీం సుపుత్రతాం సమాహితాయురష్టభూతిమభ్యుపైతి సోఽచిరాత్ ||

   అర్థం: ఈ మహాగణేశ పంచరత్నాన్ని ప్రతి ఉదయం హృదయంలో గణపతిని స్మరిస్తూ ఆదరంగా చదివినవారు త్వరలోనే ఆరోగ్యం, దోషరాహిత్యం, మంచి విద్య, మంచి సంతానం, దీర్ఘాయువు, అష్టైశ్వర్యాలు పొందుతారు.

7. ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, ఇతర నైవేద్యాలు సమర్పించండి.

8. అక్షతలు చేతిలో పట్టుకుని వ్రత కథ చదవండి; చివరలో తల మీద వేసుకోండి

   గజాసురుడు: గజాసురుడు అనే రాక్షసుడు శివుని కోసం తపస్సు చేసి, 'స్వామీ, నా కడుపులోనే ఉండిపో' అని వరం కోరాడు. శివుడు అలాగే అతని ఉదరంలో ఉండిపోయాడు. పార్వతీదేవి దుఃఖంతో విష్ణువును ప్రార్థించింది. విష్ణువు నందీశ్వరుణ్ణి గంగిరెద్దుగా చేసి, దేవతలను వాద్యకారులుగా చేసుకుని గజాసురుని దగ్గరకు వెళ్లి ఆడించాడు. సంతోషించిన గజాసురుడు ఏం కావాలని అడగగా, 'శివుణ్ణి ఇవ్వు' అన్నాడు. అప్పుడు నంది గజాసురుణ్ణి చీల్చగా శివుడు బయటకు వచ్చాడు. గజాసురుడు తన తలను లోకమంతా పూజించేలా చేయమని కోరుకున్నాడు.

   అర్థం:

   వినాయకుని జననం: శివుడు కైలాసానికి వస్తున్నాడని విని పార్వతీదేవి స్నానానికి సిద్ధమై, నలుగు పిండితో ఒక బాలుణ్ణి చేసి ప్రాణం పోసి, ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వద్దని ద్వారం దగ్గర కాపలా పెట్టింది. శివుడు రాగా ఆ బాలుడు అడ్డుకున్నాడు. కోపంతో శివుడు అతని తల నరికాడు. పార్వతి దుఃఖం చూసి, శివుడు గజాసురుని తలను ఆ బాలుడికి అతికించి ప్రాణం పోశాడు. అలా గజాననుడయ్యాడు; ఎలుక అతని వాహనమైంది.

   అర్థం:

   విఘ్నాధిపత్యం: విఘ్నాలకు అధిపతి ఎవరవ్వాలని దేవతలు అడగగా, ముల్లోకాల్లోని పుణ్యనదులన్నిటిలో ముందుగా స్నానం చేసి వచ్చినవారికే ఆ పదవి అని శివుడు చెప్పాడు. కుమారస్వామి నెమలి మీద వేగంగా బయలుదేరాడు. గణపతి తల్లిదండ్రులకు భక్తితో ప్రదక్షిణ చేసి, నారాయణ మంత్రం జపించాడు. కుమారస్వామి ఏ నదికి వెళ్లినా గణపతి అప్పటికే అక్కడ స్నానం చేసి వస్తూ కనిపించాడు. తల్లిదండ్రుల సేవే అన్ని తీర్థాలకంటే గొప్పదని గ్రహించిన కుమారస్వామి ఓటమి ఒప్పుకున్నాడు. భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు గణపతి విఘ్నేశ్వరుడయ్యాడు.

   అర్థం:

   చంద్రునికి శాపం: ఆ రోజు భక్తులు ఇచ్చిన ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు కడుపు నిండా తిని, శివపార్వతులకు నమస్కరించబోగా వంగలేకపోయాడు. అది చూసి చంద్రుడు నవ్వాడు. 'నిన్ను చూసినవారికి నీలాపనిందలు కలుగుగాక' అని పార్వతీదేవి చంద్రుణ్ణి శపించింది. లోకమంతా భయపడగా, దేవతల ప్రార్థనతో పార్వతి శాపాన్ని తగ్గించింది: భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు మాత్రమే చంద్రుణ్ణి చూడకూడదు.

   అర్థం:

   శమంతకమణి కథ: ఒక చవితి నాడు శ్రీకృష్ణుడు పాల గిన్నెలో చంద్రుని ప్రతిబింబం చూశాడు. సత్రాజిత్తు దగ్గర సూర్యుడు ఇచ్చిన శమంతకమణి ఉండేది. దాన్ని ధరించి వేటకు వెళ్లిన అతని తమ్ముడు ప్రసేనుణ్ణి ఒక సింహం చంపింది; ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపి మణిని తన బిడ్డకు ఆటవస్తువుగా ఇచ్చాడు. కృష్ణుడే మణి కోసం ప్రసేనుణ్ణి చంపాడని నింద వచ్చింది. కృష్ణుడు మణిని వెదుకుతూ జాంబవంతుని గుహకు వెళ్లి 28 రోజులు యుద్ధం చేశాడు. చివరికి జాంబవంతుడు కృష్ణుడే శ్రీరాముడని గుర్తించి, మణిని, తన కూతురు జాంబవతిని ఇచ్చాడు. నిజం తెలిసిన సత్రాజిత్తు సిగ్గుపడి తన కూతురు సత్యభామను కృష్ణునికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.

   అర్థం:

   ఫలశ్రుతి: అప్పుడు దేవతలు అడగగా శ్రీకృష్ణుడు వరమిచ్చాడు: వినాయక చవితి నాడు గణపతిని పూజించి, ఈ శమంతకమణి కథ విని, అక్షతలు తల మీద వేసుకునేవారికి చంద్రుణ్ణి చూసినా నీలాపనిందలు రావు. ఇప్పుడు మీ చేతిలోని అక్షతలు తల మీద వేసుకోండి.

   అర్థం:

9. కర్పూర హారతి

   కర్పూరగౌరం కరుణావతారం సంసారసారం భుజగేంద్రహారమ్ | సదా వసంతం హృదయారవిందే భవం భవానీసహితం నమామి ||

   అర్థం: కర్పూరం వలె తెల్లనివాడు, కరుణ రూపుడు, ఈ లోకానికి సారం, సర్పరాజును హారంగా ధరించినవాడు, ఎల్లప్పుడూ హృదయ కమలంలో నివసించే శివుడికి, భవానీ దేవితో కలిపి నమస్కరిస్తాను.

10. క్షమా ప్రార్థన

    ఆవాహనం న జానామి న జానామి విసర్జనమ్ | పూజాం చైవ న జానామి క్షమస్వ పరమేశ్వర ||

    అర్థం: నిన్ను ఆహ్వానించడం తెలియదు, సాగనంపడం తెలియదు, పూజ చేయడం కూడా సరిగా తెలియదు. పరమేశ్వరా, నన్ను క్షమించు.

11. నిమజ్జనం రోజు: చివరి పూజ, హారతి చేసి, విగ్రహాన్ని ఇంట్లో తొట్టిలో లేదా చెరువులో నిమజ్జనం చేయండి.

ప్రతి కుటుంబంలో ఆచారాలు కొంచెం వేరుగా ఉంటాయి. మీ పెద్దల పద్ధతిని పాటించండి. తేదీ కోసం మీ స్థానిక పంచాంగం కూడా చూడండి.